استراتژی و مدیریت پایدار

مسئله و ضرورت خدمت

طرح‌های معدنی از مجموعه‌ای از پروژه‌های تخصصی، مرحله‌ای و به‌هم‌پیوسته تشکیل می‌شوند که از اکتشاف، مطالعات و مهندسی تا تجهیز معدن، احداث واحدهای فرآوری و زیرساخت، راه‌اندازی، توسعه ظرفیت و خاتمه فعالیت امتداد دارند. این پروژه‌ها معمولاً به‌طور هم‌زمان یا متوالی اجرا می‌شوند و برای سرمایه، منابع انسانی، تجهیزات، پیمانکاران و ظرفیت تصمیم‌گیری سازمان با یکدیگر رقابت می‌کنند.

در چنین محیطی، مدیریت موفق هر پروژه به‌تنهایی برای تحقق اهداف طرح معدنی کافی نیست. سازمان به ساختاری نیاز دارد که اطلاعات پروژه‌ها را یکپارچه کند، استانداردهای مشترک ایجاد نماید، وابستگی‌ها و ریسک‌های بین‌پروژه‌ای را آشکار سازد و تصویری شفاف و قابل‌اتکا از وضعیت کل طرح در اختیار مدیران قرار دهد.

در بسیاری از سازمان‌ها، پروژه‌ها با ساختارهای شکست، روش‌های اندازه‌گیری پیشرفت، تقویم‌ها، کدینگ هزینه، قالب‌های گزارش‌دهی و تعاریف متفاوت مدیریت می‌شوند. در نتیجه، اطلاعات پروژه‌ها قابل‌تجمیع و مقایسه نیست، گزارش‌ها دیرهنگام یا متناقض‌اند و مدیریت ارشد نمی‌تواند با اطمینان به پرسش‌های اساسی پاسخ دهد:

  • وضعیت واقعی پیشرفت پروژه‌ها چیست؟
  • چه میزان از بودجه مصرف یا تعهد شده است؟
  • هزینه و زمان نهایی پروژه‌ها چه مقدار پیش‌بینی می‌شود؟
  • کدام انحرافات بر مسیر بحرانی یا Business Case طرح اثر می‌گذارند؟
  • مهم‌ترین ریسک‌ها، گلوگاه‌ها و تصمیم‌های معوق کدام‌اند؟
  • منابع و نقدینگی باید به کدام پروژه‌ها اختصاص یابند؟
  • آیا پروژه‌ها برای تحویل به مرحله بعد یا بهره‌برداری آماده‌اند؟

دفتر مدیریت پروژه و نظام یکپارچه کنترل پروژه، سازوکاری برای پاسخ نظام‌مند به این نیازها فراهم می‌کنند. PMO با ایجاد حاکمیت، استانداردسازی، پشتیبانی مدیریتی، پایش یکپارچه و توسعه قابلیت‌های سازمانی، پروژه‌ها را در چارچوب اهداف و منافع طرح معدنی هم‌راستا نگه می‌دارد.

تعریف خدمت

را صرفاً یک واحد گزارش‌گیری یا تهیه برنامه زمان‌بندی نمی‌داند. دفتر مدیریت پروژه یک قابلیت سازمانی برای راهبری، هماهنگی، پشتیبانی و کنترل پروژه‌هاست که باید متناسب با نوع طرح معدنی، ساختار سازمان، تعداد و پیچیدگی پروژه‌ها و سطح بلوغ مدیریتی طراحی شود.

خدمت «استقرار PMO و نظام یکپارچه کنترل پروژه» شامل طراحی و استقرار ساختار حاکمیت، فرایندها، استانداردها، نقش‌ها، سامانه‌ها و ابزارهایی است که اطلاعات پروژه‌ها را به یک نظام تصمیم‌گیری قابل‌اتکا تبدیل می‌کنند.

این خدمت می‌تواند در سطح یک پروژه، یک طرح معدنی، یک شرکت یا یک هلدینگ ارائه شود و متناسب با نیاز سازمان، نقش‌های حمایتی، کنترلی، راهبری یا ترکیبی داشته باشد.

هدف نهایی، ایجاد شفافیت، انضباط اجرایی و قابلیت پیش‌بینی است؛ به‌گونه‌ای که مدیران بتوانند وضعیت واقعی پروژه‌ها را درک کنند، پیامد روندها را پیش از وقوع ارزیابی نمایند و تصمیم‌های اصلاحی را در زمان مناسب اتخاذ کنند.

پروژه PMO

این ساختار برای پشتیبانی و کنترل یک پروژه مشخص ایجاد می‌شود و می‌تواند حوزه‌های برنامه‌ریزی، کنترل هزینه، ریسک، تغییرات، مستندسازی، گزارش‌دهی و هماهنگی قراردادی را پوشش دهد.

این دفتر پروژه‌های تشکیل‌دهنده یک طرح معدنی واحد را از اکتشاف تا خاتمه فعالیت هماهنگ می‌کند. تمرکز آن بر وابستگی‌های میان پروژه‌ها، برنامه کلان طرح، تخصیص سرمایه، مدیریت منافع و حفظ ارتباط پروژه‌ها با Business Case دارایی است.

این ساختار استانداردها، روش‌ها، سامانه‌ها و قابلیت‌های مدیریت پروژه را در سطح شرکت توسعه می‌دهد و عملکرد مجموعه پروژه‌ها و طرح‌های سازمان را پایش می‌کند.

این سطح، اطلاعات پروژه‌ها و طرح‌های متعدد را برای تصمیم‌گیری سرمایه‌ای، اولویت‌بندی، تخصیص منابع، پایش ریسک‌های تجمیعی و ارزیابی تحقق ارزش در سطح پورتفولیو یکپارچه می‌کند.

در سازمان‌های بزرگ، ممکن است PMO سازمانی در کنار دفاتر مدیریت طرح و PMOهای پروژه فعالیت کند. در این حالت، حدود مسئولیت، نحوه تبادل اطلاعات و سطوح تصمیم‌گیری باید به‌روشنی تعریف شوند.
مدل PMO باید براساس نیاز و سطح بلوغ سازمان انتخاب شود.
این مدل ابزارها، الگوها، آموزش، مشاوره و پشتیبانی تخصصی در اختیار مدیران پروژه قرار می‌دهد و سطح مداخله مستقیم آن محدود است.

این مدل علاوه بر پشتیبانی، بر رعایت استانداردها، کیفیت برنامه‌ها، صحت داده‌ها، انضباط گزارش‌دهی و اجرای فرایندهای مصوب نظارت می‌کند.

این مدل در تصمیم‌گیری، تخصیص منابع، مدیریت اولویت‌ها و هدایت مستقیم پروژه‌ها نقش فعال دارد و ممکن است مدیران پروژه یا تیم‌های مدیریت پروژه زیر نظر آن فعالیت کنند.

این مدل علاوه بر کنترل زمان و هزینه، ارتباط پروژه‌ها با Business Case، منافع طرح، ارزش سرمایه‌گذاری و عملکرد دارایی را پایش می‌کند.

جریان می‌تواند مدل مناسب یا ترکیبی از این مدل‌ها را براساس ساختار حاکمیت، انتظارات مدیریت و بلوغ سازمان طراحی کند.

در ساختار مدیریت معدن PMO جایگاه

متناسب با ساختار سازمان، PMO می‌تواند در سطوح زیر طراحی و مستقر شود:

ارزیابی وضع موجود و بلوغ سازمان

استقرار PMO باید با شناخت دقیق وضعیت موجود آغاز شود. جریان در این مرحله می‌تواند حوزه‌های زیر را ارزیابی کند:

خروجی این مرحله، تصویری از سطح بلوغ موجود، شکاف‌های اولویت‌دار و مسیر واقع‌بینانه استقرار PMO فراهم می‌کند.

مأموریت و اهداف PMO
اهداف PMO می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
• ایجاد شفافیت در وضعیت پروژه‌ها
• استانداردسازی روش‌های مدیریت پروژه
• ارتقای کیفیت برنامه‌ریزی و کنترل
• بهبود قابلیت پیش‌بینی زمان و هزینه
• تقویت حاکمیت و پاسخ‌گویی
• هماهنگی پروژه‌های طرح معدنی
• مدیریت یکپارچه منابع و جریان نقدی
• کنترل تغییرات و ریسک‌ها
• بهبود عملکرد پیمانکاران
• توسعه قابلیت‌های سازمانی
• پایش تحقق منافع و ارزش
خدمات PMO می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
• حاکمیت و راهبری پروژه
• برنامه‌ریزی و کنترل زمان
• کنترل هزینه و جریان نقدی
• مدیریت ارزش کسب‌شده
• مدیریت ریسک و فرصت
• مدیریت تغییرات
• مدیریت اسناد و اطلاعات
• گزارش‌دهی و داشبوردهای مدیریتی
• تضمین کیفیت مدیریت پروژه
• پایش قراردادها و تعهدات
• مدیریت منابع مشترک
• پشتیبانی تصمیم‌گیری
• ارزیابی سلامت پروژه‌ها
• آموزش و توسعه شایستگی
• مدیریت دانش و درس‌آموخته‌ها
• پشتیبانی راه‌اندازی و تحویل
• مدیریت منافع
ساختار PMO می‌تواند متناسب با مقیاس سازمان، نقش‌های زیر را دربر گیرد:
• مدیر PMO
• مدیر یا سرپرست کنترل پروژه
• برنامه‌ریز و زمان‌بند
• کارشناس کنترل هزینه
• کارشناس مدیریت ارزش کسب‌شده
• کارشناس ریسک و تغییرات
• کارشناس قرارداد و ادعا
• کارشناس مدیریت اسناد
• تحلیلگر داده و داشبورد
• کارشناس مدیریت منافع
• مسئول تضمین کیفیت پروژه
• هماهنگ‌کننده گزارش‌دهی
• کارشناس مدیریت دانش

تمام این نقش‌ها لزوماً در یک ساختار ثابت و دائمی ایجاد نمی‌شوند و می‌توانند براساس نیاز، مقیاس و مرحله طرح تنظیم شوند.

طراحی مدل عملیاتی PMO

مدل عملیاتی مشخص می‌کند PMO چرا ایجاد می‌شود، چه خدماتی ارائه می‌دهد و چگونه با سایر اجزای سازمان تعامل می‌کند.

برنامه راهبردی و نقشه راه طرح

نمایش مراحل چرخه عمر، دروازه‌های تصمیم، پروژه‌های اصلی، نقاط عطف سرمایه‌گذاری و منافع مورد انتظار.

تجمیع پروژه‌های تشکیل‌دهنده، وابستگی‌های بین‌پروژه‌ای، نقاط تحویل و محدودیت‌های مشترک.
تعریف محدوده، فعالیت‌ها، روابط منطقی، منابع، مسیر بحرانی و نقاط عطف هر پروژه.
پوشش مهندسی، تدارکات، ساخت، نصب، راه‌اندازی و تحویل در سطح قابل‌کنترل.
برنامه‌های سه‌ماهه، ماهانه، هفتگی و Look-Ahead برای هدایت عملیات و رفع موانع. نظام برنامه‌ریزی باید تقویم‌ها، کدینگ، سطوح برنامه، قواعد به‌روزرسانی، مسئولیت‌ها و روش تحلیل را استاندارد کند.

نظام یکپارچه برنامه‌ریزی

برنامه‌ریزی یکپارچه باید ارتباط میان طرح معدنی، پروژه‌ها، قراردادها و عملیات را برقرار کند.
جریان می‌تواند نظامی چندسطحی طراحی کند که شامل موارد زیر باشد:

ساختارهای یکپارچه شکست و کدینگ

برای یکپارچه‌سازی اطلاعات، ساختارهای زیر باید با یکدیگر هماهنگ شوند:

  • ساختار شکست طرح
  • ساختار شکست کار
  • ساختار شکست سازمانی
  • ساختار شکست هزینه
  • ساختار شکست قرارداد
  • ساختار شکست منابع
  • ساختار شکست ریسک
  • ساختار دارایی و محل
  • کدینگ مدارک، تجهیزات و بسته‌های کاری

این ساختارها امکان اتصال محدوده، زمان، هزینه، قرارداد، مسئولیت و ریسک را فراهم می‌کنند و پایه گزارش‌دهی معتبر هستند.

نظام کنترل هزینه و جریان نقدی

کنترل هزینه باید تمام چرخه مالی پروژه را از بودجه تا پیش‌بینی نهایی پوشش دهد.

خدمات جریان در این حوزه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • تدوین Cost Breakdown Structure
  • تعیین بودجه مبنا
  • تخصیص بودجه به بسته‌های کاری و قراردادها
  • ثبت و کنترل تعهدات
  • ثبت هزینه‌های واقعی
  • مدیریت صورت‌وضعیت‌ها و پرداخت‌ها
  • پایش جریان نقدی
  • مدیریت ذخایر احتیاطی و مدیریتی
  • تحلیل انحرافات هزینه
  • پیش‌بینی Estimate to Complete
  • محاسبه Estimate at Completion
  • پایش تغییرات و ادعاهای مالی
  • تحلیل اثر نرخ ارز، تورم و تعدیل
  • گزارش هزینه در سطح پروژه، طرح و پورتفولیو

کنترل هزینه باید با برنامه زمان‌بندی، پیشرفت فیزیکی، قراردادها و وضعیت تأمین یکپارچه باشد.

نظام اندازه‌گیری پیشرفت

پیشرفت باید براساس قواعد مصوب، شفاف و قابل‌ممیزی اندازه‌گیری شود. جریان می‌تواند موارد زیر را طراحی کند:

  • روش وزن‌دهی فعالیت‌ها و بسته‌های کاری
  • قواعد سنجش پیشرفت مهندسی
  • قواعد سنجش پیشرفت تدارکات
  • قواعد سنجش پیشرفت ساخت و نصب
  • روش سنجش پیشرفت پروژه‌های اکتشافی
  • روش سنجش پیشرفت مطالعات و خدمات مشاوره
  • Milestone Weighting
  • Weighted Steps
  • Units Complete
  • روش‌های 0/100، 20/80 و سایر قواعد متناسب
  • تفکیک پیشرفت فیزیکی، مالی و قراردادی
  • سازوکار تأیید و ممیزی پیشرفت
  • اتصال پیشرفت به صورت‌وضعیت و پرداخت

هدف، جلوگیری از گزارش‌های خوش‌بینانه، غیرقابل‌ردیابی یا نامتناسب با خروجی واقعی پروژه است.

مدیریت ارزش کسب‌شده

مدیریت ارزش کسب‌شده، زمان، هزینه و پیشرفت را در یک چارچوب مشترک تحلیل می‌کند.

جریان می‌تواند خدمات زیر را ارائه کند:

  • طراحی ساختار Control Account
  • تعریف بودجه زمان‌بندی‌شده
  • تعیین روش‌های اندازه‌گیری ارزش کسب‌شده
  • محاسبه Planned Value
  • محاسبه Earned Value
  • ثبت Actual Cost
  • محاسبه SPI و CPI
  • تحلیل Schedule Variance و Cost Variance
  • پیش‌بینی زمان و هزینه نهایی
  • تحلیل روند شاخص‌ها
  • طراحی آستانه‌های کنترلی
  • تهیه گزارش‌های EVM
  • اتصال EVM به اقدامات اصلاحی و تصمیم‌گیری

مدیریت ارزش کسب‌شده باید متناسب با ماهیت پروژه و کیفیت داده‌ها طراحی شود و نباید به محاسبه صوری چند شاخص محدود بماند.

مدیریت ریسک، مسائل و فرصت‌ها

MO می‌تواند چارچوبی مشترک برای مدیریت ریسک در سطح پروژه‌ها و طرح ایجاد کند:

  • تدوین ساختار شکست ریسک
  • استانداردسازی روش شناسایی و ارزیابی
  • ایجاد Risk Register مشترک
  • تعریف آستانه‌های احتمال و اثر
  • تعیین مالکان ریسک
  • پایش اقدامات پاسخ
  • تجمیع ریسک‌های بین‌پروژه‌ای
  • تحلیل کمی ریسک زمان و هزینه
  • مدیریت Issue Register
  • مدیریت فرصت‌ها
  • گزارش ریسک‌های کلیدی به کمیته راهبری
  • پایش ریسک‌های باقیمانده
  • پیوند ریسک با ذخایر زمان و هزینه

مدیریت تغییرات

تغییرات کنترل‌نشده از مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه و تأخیر در پروژه‌های معدنی‌اند. نظام مدیریت تغییرات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • ثبت درخواست تغییر
  • طبقه‌بندی منشأ و نوع تغییر
  • بررسی ضرورت و توجیه
  • تحلیل اثر فنی
  • تحلیل اثر زمانی و مالی
  • بررسی آثار قراردادی
  • تحلیل اثر بر ریسک و کیفیت
  • ارزیابی اثر بر پروژه‌های وابسته و طرح معدنی
  • تعیین سطح اختیار تصویب
  • مدیریت Change Control Board
  • به‌روزرسانی مبانی و برنامه‌ها
  • پایش اجرای تغییرات مصوب
  • ثبت سوابق و قابلیت ردیابی
  • تحلیل روند و علل تغییرات
  • جلوگیری از Scope Creep

مدیریت قراردادها و تعهدات در PMO

PMO جایگزین مدیریت تخصصی قرارداد نیست، اما باید اطلاعات قراردادی را با برنامه و کنترل پروژه یکپارچه کند. این حوزه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • ایجاد Contract Register
  • ثبت تعهدات و نقاط عطف قراردادی
  • پایش تضامین و بیمه‌نامه‌ها
  • کنترل تاریخ‌های ابلاغ و تحویل
  • پایش صورت‌وضعیت‌ها و پرداخت‌ها
  • ثبت تغییرات، ادعاها و مکاتبات کلیدی
  • پایش عملکرد پیمانکاران
  • اتصال تعهدات قراردادی به برنامه زمان‌بندی
  • تحلیل آثار تأخیرات
  • پایش اقلام دیرتحویل
  • هشداردهی درباره تعهدات و مهلت‌های حساس
  • گزارش وضعیت قراردادها به مدیریت

مدیریت منابع و ظرفیت اجرایی

در طرح‌های معدنی، منابع تخصصی و تجهیزات کلیدی میان پروژه‌ها مشترک‌اند. PMO می‌تواند:

  • نیاز منابع پروژه‌ها را تجمیع کند.
  • ظرفیت موجود و تقاضای آتی را مقایسه نماید.
  • تعارض‌های منابع را شناسایی کند.
  • اولویت تخصیص منابع را پیشنهاد دهد.
  • بهره‌وری تیم‌ها و پیمانکاران را پایش کند.
  • نیازهای جذب، آموزش یا برون‌سپاری را پیش‌بینی نماید.
  • محدودیت‌های ماشین‌آلات، تجهیزات و تأسیسات مشترک را مدیریت کند.
  • آثار محدودیت منابع بر زمان‌بندی را تحلیل نماید.
گزارش‌های سطح پروژه
  • وضعیت محدوده، زمان و هزینه
  • پیشرفت فیزیکی و مالی
  • مسیر بحرانی و نقاط عطف
  • وضعیت قراردادها و تدارکات
  • ریسک‌ها، مسائل و تغییرات
  • تصمیم‌های موردنیاز
  • پیش‌بینی پایان پروژه
  • وضعیت تجمیعی پروژه‌ها
  • وابستگی‌ها و نقاط اتصال
  • مصرف و پیش‌بینی سرمایه
  • ریسک‌های مشترک
  • وضعیت دروازه‌های تصمیم
  • آمادگی انتقال میان مراحل
  • تحقق منافع و Business Case
  • وضعیت کلی سلامت طرح‌ها و پروژه‌ها
  • انحرافات و روندهای کلیدی
  • تصمیم‌ها و اقدامات فوری
  • ریسک‌های بحرانی
  • نیازهای نقدینگی و منابع
  • پیش‌بینی زمان و هزینه نهایی
  • آثار احتمالی بر ارزش سرمایه‌گذاری

داشبوردها باید بر مبنای داده‌های معتبر، تعاریف یکسان و مسیر قابل‌ردیابی از منبع تا شاخص طراحی شوند.

نظام گزارش‌دهی و داشبوردهای مدیریتی

گزارش‌دهی باید متناسب با سطح تصمیم‌گیری طراحی شود و از انباشت اطلاعات غیرضروری جلوگیری کند.

تضمین کیفیت داده‌ها و گزارش‌ها

اعتبار تصمیم‌ها به اعتبار داده‌ها وابسته است. PMO باید سازوکاری برای کنترل کیفیت اطلاعات ایجاد کند:

  • تعریف مالکان داده
  • تعیین منابع رسمی اطلاعات
  • تدوین تقویم Cut-off
  • استانداردسازی فرمت‌ها
  • کنترل کامل‌بودن داده‌ها
  • تطبیق برنامه، هزینه و قرارداد
  • ممیزی پیشرفت
  • کنترل تغییرات برنامه مبنا
  • ثبت سوابق اصلاحات
  • مدیریت نسخه‌ها
  • تعیین سطوح دسترسی
  • ایجاد قابلیت ردیابی شاخص‌ها
  • مستندسازی فرضیات و محدودیت‌ها

ارزیابی سلامت و اطمینان‌بخشی پروژه

PMO می‌تواند ارزیابی‌های دوره‌ای یا مستقل را برای شناسایی زودهنگام ضعف‌ها انجام دهد:

  • بررسی کیفیت Business Case
  • ارزیابی محدوده و مبانی طراحی
  • بررسی اعتبار برنامه زمان‌بندی
  • ارزیابی کفایت بودجه و ذخایر
  • بررسی کیفیت مدیریت ریسک
  • ارزیابی آمادگی Stage-Gate
  • بررسی عملکرد قراردادها
  • ارزیابی آمادگی راه‌اندازی
  • تحلیل ظرفیت تیم پروژه
  • ارزیابی قابلیت تحقق منافع
  • ارائه توصیه‌ها و برنامه اقدام اصلاحی

توسعه قابلیت‌های سازمانی

PMO پایدار باید قابلیت مدیریت پروژه را در سازمان توسعه دهد، نه آنکه وابستگی دائمی ایجاد کند.

خدمات جریان در این حوزه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • تدوین چارچوب شایستگی
  • ارزیابی توانمندی مدیران و کارشناسان پروژه
  • طراحی مسیرهای آموزشی
  • آموزش مدیریت پروژه و کنترل پروژه
  • آموزش مدیریت ریسک، قرارداد و تغییر
  • مربی‌گری مدیران پروژه
  • انتقال دانش در حین اجرا
  • ایجاد Community of Practice
  • تدوین راهنماها و الگوهای کاربردی
  • نظام مدیریت درس‌آموخته‌ها
  • برنامه جانشین‌پروری نقش‌های کلیدی
  • ارزیابی دوره‌ای پیشرفت بلوغ سازمان

فناوری، سامانه‌ها و یکپارچه‌سازی داده

سامانه باید از فرایند و تصمیم‌گیری پشتیبانی کند و جایگزین آن‌ها نباشد. جریان می‌تواند در حوزه‌های زیر همراهی کند:

  • تدوین نیازمندی‌های سامانه PMIS
  • طراحی معماری اطلاعات پروژه
  • ارزیابی نرم‌افزارهای برنامه‌ریزی و کنترل
  • یکپارچه‌سازی زمان، هزینه، قرارداد و مستندات
  • طراحی گردش‌کارهای دیجیتال
  • توسعه داشبوردهای مدیریتی
  • اتصال سامانه‌های پروژه به ERP و سیستم‌های مالی
  • طراحی ساختار داده و Master Data
  • مدیریت مهاجرت و پاک‌سازی داده
  • تدوین سطوح دسترسی و امنیت اطلاعات
  • طراحی برنامه استقرار و پذیرش کاربران
مرحله اول: شناخت و ارزیابی
  • بررسی وضعیت موجود
  • ارزیابی بلوغ
  • شناسایی ذی‌نفعان
  • تحلیل نیازها و انتظارات
  • شناسایی مسائل و اولویت‌ها
  • تعریف وضعیت هدف
  • تعریف مأموریت و مدل PMO
  • طراحی سبد خدمات
  • طراحی ساختار سازمانی
  • تدوین فرایندها و استانداردها
  • طراحی مدل حاکمیت
  • تعیین شاخص‌های عملکرد
  • طراحی معماری اطلاعات و سامانه‌ها
  • انتخاب پروژه‌های پایلوت
  • آماده‌سازی تیم PMO
  • تدوین روش‌ها، الگوها و دستورالعمل‌ها
  • پاک‌سازی و ساختاردهی داده‌ها
  • آموزش کاربران
  • ایجاد برنامه مدیریت تغییر سازمانی
  • اجرای فرایندها در پروژه‌های منتخب
  • آزمون نظام برنامه‌ریزی و گزارش‌دهی
  • شناسایی اشکالات
  • دریافت بازخورد
  • اصلاح مدل و ابزارها
  • اثبات ارزش اولیه PMO
  • گسترش خدمات به سایر پروژه‌ها
  • یکپارچه‌سازی داده‌ها
  • استقرار داشبوردها
  • تثبیت جلسات و نظام تصمیم‌گیری
  • توسعه کنترل هزینه، ریسک و EVM
  • ایجاد ارتباط با سطح طرح و پورتفولیو
  • پایش عملکرد PMO
  • ارزیابی بلوغ
  • بهبود فرایندها
  • توسعه قابلیت‌های تیم
  • بازنگری فناوری و سامانه‌ها
  • انتقال مالکیت کامل به سازمان
  • گسترش تمرکز از کنترل پروژه به تحقق ارزش

نقشه راه استقرار PMO

استقرار PMO باید مرحله‌ای، واقع‌بینانه و متناسب با ظرفیت سازمان باشد.

مدیریت تغییر سازمانی

استقرار PMO صرفاً یک اقدام فنی نیست و می‌تواند نقش‌ها، اختیارات، روش‌های کار و شفافیت عملکرد را تغییر دهد. برنامه مدیریت تغییر می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

شاخص‌های انضباط مدیریتی
  • درصد پروژه‌های دارای منشور مصوب
  • درصد پروژه‌های دارای برنامه مبنای معتبر
  • میزان انطباق با فرایندهای گزارش‌دهی
  • درصد به‌روزرسانی به‌موقع Risk Register
  • زمان متوسط تصمیم‌گیری درباره تغییرات
  • درصد پروژه‌های دارای برنامه تحویل و خاتمه
  • انحراف زمان
  • انحراف هزینه
  • قابلیت پیش‌بینی زمان و هزینه نهایی
  • درصد تحقق نقاط عطف
  • نرخ تغییرات محدوده
  • نرخ بسته‌شدن اقدامات اصلاحی
  • عملکرد پیمانکاران
  • وضعیت تحقق معیارهای کیفیت و پذیرش
  • درصد پروژه‌های هم‌راستا با Business Case
  • میزان تحقق منافع
  • کاهش پروژه‌های دچار انحراف بحرانی
  • کاهش زمان تهیه و تجمیع گزارش‌ها
  • افزایش سرعت تصمیم‌گیری
  • بهبود قابلیت پیش‌بینی جریان نقدی
  • رضایت مدیریت و مدیران پروژه
  • افزایش سطح بلوغ مدیریت پروژه

شاخص‌های عمکلرد PMO

شاخص‌ها باید هم عملکرد خود PMO و هم اثر آن بر پروژه‌ها را ارزیابی کنند.

طراحی و استقرار PMO

جریان مدل، ساختار، فرایندها، ابزارها و نقشه راه PMO را طراحی و تا مرحله استقرار همراهی می‌کند.

تیم جریان برای یک دوره مشخص، تمام یا بخشی از عملیات PMO را اجرا می‌کند و به‌تدریج قابلیت و مالکیت را به تیم سازمان انتقال می‌دهد.

در این مدل، PMO موجود ارزیابی شده و فرایندها، ساختار، ابزارها و قابلیت‌های آن بهبود می‌یابد.

جریان خدمات تخصصی برنامه‌ریزی، کنترل هزینه، EVM، گزارش‌دهی، ریسک و داشبورد را برای پروژه‌ها یا طرح ارائه می‌کند.

جریان به‌عنوان ارزیاب مستقل، کیفیت عملکرد PMO و سلامت پروژه‌ها را بررسی و توصیه‌های اصلاحی ارائه می‌کند.

در پروژه‌ها یا طرح‌های بحرانی، جریان ساختار موقت و متمرکزی برای تثبیت داده‌ها، بازطراحی کنترل‌ها و هدایت برنامه بازیابی ایجاد می‌کند.

مدل‌های نقش‌آفرینی جریان

جریان می‌تواند متناسب با نیاز سازمان در یکی از مدل‌های زیر فعالیت کند:

فعالیت‌های کلیدی جریان

فعالیت‌های جریان در این خدمت می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • ارزیابی بلوغ مدیریت پروژه
  • طراحی مدل هدف PMO
  • تدوین منشور PMO
  • طراحی سبد خدمات
  • طراحی ساختار سازمانی
  • تعریف نقش‌ها و مسئولیت‌ها
  • تدوین ماتریس RACI
  • طراحی مدل حاکمیت
  • تدوین فرایندها، روش‌ها و رویه‌ها
  • استانداردسازی WBS، OBS، CBS و کدینگ
  • طراحی نظام برنامه‌ریزی چندسطحی
  • طراحی نظام کنترل هزینه و جریان نقدی
  • تدوین روش اندازه‌گیری پیشرفت
  • استقرار مدیریت ارزش کسب‌شده
  • طراحی نظام مدیریت ریسک و تغییرات
  • طراحی نظام گزارش‌دهی
  • توسعه داشبوردهای مدیریتی
  • تدوین Data Dictionary
  • طراحی PMIS و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها
  • طراحی نظام مدیریت اسناد
  • ایجاد تقویم جلسات و تصمیم‌گیری
  • طراحی نظام Project Assurance
  • تدوین شاخص‌های عملکرد
  • اجرای پایلوت
  • مدیریت تغییر سازمانی
  • آموزش و مربی‌گری
  • استقرار PMO
  • اجرای موقت عملیات PMO
  • انتقال دانش و مسئولیت به تیم سازمان
  • ارزیابی دوره‌ای و بهبود مستمر

خروجی‌ها و تحویل‌دادنی‌ها

خروجی‌های این خدمت می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

  • گزارش ارزیابی وضع موجود و بلوغ
  • مدل هدف PMO
  • منشور PMO
  • نقشه راه استقرار
  • Business Case استقرار PMO
  • ساختار سازمانی PMO
  • شرح نقش‌ها و مسئولیت‌ها
  • ماتریس RACI
  • مدل حاکمیت پروژه و طرح
  • سبد خدمات PMO
  • دستورالعمل‌ها و روش‌های اجرایی
  • چارچوب مدیریت پروژه سازمانی
  • استانداردهای WBS، OBS، CBS و کدینگ
  • نظام برنامه‌ریزی چندسطحی
  • برنامه کلان یکپارچه
  • دستورالعمل زمان‌بندی و به‌روزرسانی
  • نظام کنترل هزینه و تعهدات
  • دستورالعمل مدیریت جریان نقدی
  • روش اندازه‌گیری پیشرفت
  • چارچوب مدیریت ارزش کسب‌شده
  • نظام مدیریت ریسک
  • نظام مدیریت تغییرات
  • نظام مدیریت مسائل و تصمیم‌ها
  • نظام مدیریت اسناد
  • تقویم جلسات و گزارش‌دهی
  • قالب گزارش‌های پروژه و طرح
  • داشبوردهای مدیریتی
  • Data Dictionary
  • نیازمندی‌های PMIS
  • برنامه مدیریت تغییر سازمانی
  • برنامه آموزش و توسعه شایستگی
  • شاخص‌های عملکرد PMO
  • برنامه پایلوت و استقرار
  • گزارش ارزیابی عملکرد PMO
  • برنامه انتقال دانش و تحویل
  • نقشه راه بهبود مستمر

ارزش ایجادشده برای سازمان

استقرار PMO و نظام یکپارچه کنترل پروژه به سازمان کمک می‌کند:

  • تصویری واحد و قابل‌اتکا از وضعیت پروژه‌ها و طرح‌ها ایجاد کند.
  • روش‌ها، تعاریف، ساختارها و قواعد گزارش‌دهی را استاندارد نماید.
  • انحرافات زمان و هزینه را زودتر شناسایی کند.
  • قابلیت پیش‌بینی زمان تکمیل، هزینه نهایی و نیاز نقدینگی را افزایش دهد.
  • وابستگی‌ها و تعارض‌های میان پروژه‌ها را مدیریت نماید.
  • تصمیم‌های مدیریت ارشد را بر داده‌های معتبر و به‌موقع استوار کند.
  • مسئولیت‌ها، سطوح اختیار و مسیر Escalation را شفاف سازد.
  • تغییرات، ریسک‌ها، مسائل و اقدامات اصلاحی را نظام‌مند مدیریت کند.
  • عملکرد پیمانکاران و مشاوران را دقیق‌تر پایش نماید.
  • میان برنامه، هزینه، قرارداد، ریسک و جریان نقدی پیوستگی ایجاد کند.
  • کیفیت انتقال پروژه‌ها به مرحله بعد یا بهره‌برداری را بهبود دهد.
  • دانش و درس‌آموخته‌های پروژه‌ها را در سازمان حفظ کند.
  • قابلیت‌های داخلی مدیریت پروژه را توسعه دهد.
  • وابستگی به افراد و گزارش‌های غیرساختاریافته را کاهش دهد.
  • کنترل پروژه را از گزارش گذشته به مدیریت پیش‌نگر تبدیل کند.
  • پروژه‌ها را با Business Case، منافع و ارزش کل طرح معدنی هم‌راستا نگه دارد.

مخاطبان و کاربردهای خدمت

این خدمت برای گروه‌های زیر کاربرد دارد:

  • هلدینگ‌های معدن و صنایع معدنی
  • شرکت‌های دارای چند طرح یا پروژه هم‌زمان
  • مالکان طرح‌های معدنی بلندمدت
  • شرکت‌های اکتشاف، استخراج و فرآوری
  • سازمان‌های دارای پروژه‌های Greenfield و Brownfield
  • پروژه‌های EPC، EPCM و چندپیمانکاری
  • شرکت‌های فاقد نظام یکپارچه کنترل پروژه
  • سازمان‌های دارای PMO کم‌اثر یا محدود به گزارش‌دهی
  • پروژه‌های دچار تأخیر، افزایش هزینه یا ضعف اطلاعات
  • سازمان‌های در حال تحول دیجیتال
  • شرکت‌های نیازمند ارتقای بلوغ مدیریت پروژه
  • مدیران ارشد نیازمند داشبورد و گزارش‌های تصمیم‌محور
  • سازمان‌هایی که قصد انتقال دانش و تقویت تیم داخلی خود را دارند

نتیجه مورد انتظار

نتیجه این خدمت، شکل‌گیری یک قابلیت پایدار برای حاکمیت، هماهنگی و کنترل پروژه‌هاست؛ قابلیتی که اطلاعات پراکنده را به تصویری یکپارچه و تصمیم‌پذیر از وضعیت طرح معدنی تبدیل می‌کند.

در این چارچوب، مدیران تنها از آنچه در گذشته رخ داده مطلع نمی‌شوند؛ بلکه می‌توانند روندهای آتی، پیامد انحرافات، نیازهای سرمایه‌ای و تصمیم‌های ضروری را پیش از آنکه فرصت اقدام از دست برود، شناسایی کنند.

PMO اثربخش، موفقیت را صرفاً با تولید گزارش یا رعایت فرایندها نمی‌سنجد. معیار اصلی آن، افزایش کیفیت تصمیم‌گیری، بهبود قابلیت پیش‌بینی، تقویت انضباط اجرا و کمک به تبدیل سرمایه‌گذاری‌های معدنی به خروجی، منفعت و ارزش پایدار است.